Sevde Kalafat
1 il əvvəl - 1 Dakika, 52 Saniye

Küləyin səsi - ağız qopuzu

Bir Türk musiqi aləti olan ağız qopuzu, Türk respublikalarında dəmir qopuz, avız qopuz, ağız qopuzu, domboi, avıa gubuz, şankopız, kimi adlarla adlandırılır və günümüzdə də istifadə edilməkdədir. Türk boyları arasında məşhur olan ağız qopuzu çıxardığı sehirli səsi səbəbiylə şamanlar tərəfindən dəf ilə birlikdə vəcdə daha asan keçmək və pis ruhların qovulub yaxşı ruhları çağırılması məqsədi ilə əyləncə, toy kimi mərasimlərdə ozanlar tərəfindən istifadə edilmişdir. Ən köhnə arxeoloji nümunələrinə Monqolustan və Başqırdıstanda rastlanmağının səbəbi bu bölgədə şaman inancının hakim olmasıdır. Adını "damm dammmm" şəklində çıxardığı səsdən alan və ilk şəkillərinin tək parça ağac və sümükdən olduğu görülən alət, 13-cü əsrdən etibarən müxtəlif qatışıq metallardan hazırlanmışdır. Funksiyası isə dil və nəfəs alıb-veriş şəkilləriylə titrəyişli bir səs çıxarmağıdır.

Küləyin səsi - ağız qopuzu

Amerika, Hindistan, Afrika, Avropaya qədər yayılan bu alət Hindistan və Uzaq Şərq ölkələrində bambudan hazırlanmış, Avropa və Amerikada yəhudi arfası, çənə arfası, ağız arfası olaraq da adlandırılmışdır.

Alətin yaranma hekayəsi isə belədir:

"Yüzlərlə il əvvəl, dağda fırtınaya düşən bir çobanın heyvanları tələf olur. Çoban ağacın altında heyvanlarıyla birlikdə oturub qara-qara düşünərkən bir səs eşidir və səs onu uşaqlığında yaşadığı xoşbəxt bir ana aparır. Gözünü bağlayaraq yalnız səsi dinləyən çoban, itən səs üçün üzülür və günlərlə eyni yerə gedərək sonunda qaynağını tapır. Səsin iki dənə dal hissəsi arasından titrəşərək keçən külək olduğunu başa düşür və bu səsin taxtadan, budaqlara bənzər şəkildə bir alətini hazırlayır. Daha sonra isə bu alət, ağız qopuzuna (dəmir qopuz) çevrilir. "

Hababam Sinifi jenerik musiqisi, Winnie the Pooh, Tom və Jerry, Diriliş Ərtoğrul kimi teleserial, film və cizgi filmlərində ağız qopuzundan istifadə edilmişdir.