Sevde Kalafat
1 il əvvəl - 2 Dakika, 16 Saniye

Şamanizmdən günümüzə dəyişməyən Türk ənənələri

Şamanizmdən günümüzə dəyişməyən Türk ənənələri


Şamanizm: vəhdə gələrək, ruhlar və Tanrı ilə insanlar arasında ünsiyyəti təmin edib, xəstələri müalicə etmə, yaxşı ruhların faydalı təsirlərini davam etdirmə, pis ruhların isə zərərli təsirlərinə qarşı tədbir görə bilən şamanların ətrafında əhatə olunmuş ən köhnə inanc formalarından biridir. Söz mövzusu Ata ruhları və təbiət ünsürlərinə tapmaqdır. Orta Asiya şamanizminin təməlləri Göy Tanrı, günəş, yer, su, od və atalar kultuna əsaslanır. Bir çox bölgəyə təsir edən şamanizmin təsirləri heç şübhəsiz Anadoluda da görülür. Günümüzə qədər gəlmiş olan, bilinən adətlərinə nümunələr aiddir: ağaclara, daşlara, su qaynaqlarının ətrafına parça bağlamaq və s. İndiki vaxtda da arzu tutanların türbə və ağaclara bez bağlaması şamanizm təsiriylə var olan bir ənənədir.


Şamanizmdən günümüzə dəyişməyən Türk ənənələri


Qurşun tökmə adəti də şamanizmdən gəlir. "Kut kuyma" adı verilən bu ənənə, pis ruhlardan birinin oğurladığı "səadət və talehin" geri gətirilməsi üçün edilən sehr mənşəli bir növ ayindir.

Şamanist yakutlar və altaylılarda görülən ağac kultu Anadolunun bəzi bölgələrində mövcuddur. Uşağı olmayan qadının, ağacın altından keçməsi, ağaca dua edərək uşaq istəməsi buna nümunə göstərilə bilər.

Al arvadı deyilən pis bir ruhun olduğu inancı da məşhurdur. Al arvadı, albasma bütün müsəlman Türklərdə vardır. Lohusa qadına (yeni doğan qadın) və körpəsinə yoluxduğu düşünüldüyündən, yeni doğan qadının saçına qırmızı lent bağlanır, ya da yastığına sancaq taxılır. 

İndiki vaxtda geniş yayılan nəzər muncuğu, dəvə muncuğu, göz muncuğunun bəzi şəxslərin mənfi enerjisinin qarşısını aldığına inanılır. Nəzər faktı da ən köhnə Türk inanclarındandır.


Şamanizmdən günümüzə dəyişməyən Türk ənənələri


Gedən qonağın arxasından su tökmək də şamanizmdəki su kultuna nümunə göstərilə bilər.

İstənməyən bir hadisə olduqda əli üç dəfə taxtaya yaxud sərt bir yerə vurmaq, pisliklərdən qorunmaq və pis ruhların eşitməsinə maneə törətmək məqsədiylə edilən bir şamanizm ənənəsidir.

Şamanizmə görə it, ruhun yaxınlaşdığını hiss edərək acı bir şəkildə ulamağa başlayır. Hal-hazırda Anadoluda it ulamağı uğursuzluq kimi qəbul edilir.

Şaman ayinlərini davulsuz, qopuzsuz və musiqisiz təsəvvür etmək mümkün deyil. Anadolu Ələviliyində edilən ibadət də musiqidən ayrı düşünülə bilməz. Burada da şamanizmin təsirləri görülür.